Khởi nghĩa Chu Đạt

Chu Đạt (chữ Hán: 朱達; 91 - 160) là thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa tại Cửu Chân chống ách thống trị nhà Đông Hán.

Ông là người ở Cư Phong (nay là Thiệu Hóa, Thanh Hóa).

Sách Hậu Hán Thư là tài liệu đầu tiên chép về Chu Đạt và cuộc “phản loạn” của ông. Sử sách Việt Nam sau này như Đại Việt sử kí toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương mục… đều dựa vào Hậu Hán Thư để thuật lại sự kiện gây chấn động Giao Châu những năm 157 – 160, thuộc thế kỷ II.\r \r Vào những năm 50 của thế kỉ II, tại huyện Cư Phong, quận Cửu Chân thuộc Giao Châu, nhân dân ta đang phải rên xiết trước cách cai trị bạo tàn và lối bóc lột không biết chán của tên huyện lệnh người Hán. Nhân nỗi bất bình và oán hận tột độ của người dân, một người trong huyện là Chu Đạt đã hô hào dân chúng nhất tề đứng lên.

Năm 157, Chu Đạt đứng lên kêu gọi nhân dân nổi dậy giết viên huyện lệnh Cư Phong. Nghĩa quân ngày càng lớn mạnh, ông cho đánh huyện Cửu Chân và giết thái thú Nghê Thức, giải phóng huyện Cửu Chân.

Triều đình nhà Hán cho quân từ Giao Chỉ vào đàn áp. Ông lui quân về Nhật Nam (nay là vùng Bình Trị Thiên). Tại đây nghĩa quân tiếp tục lớn mạnh do được sự ủng hộ của nhân dân. Nhà Hán cử thứ sử Hạ Phương sang đàn áp. Năm 160 nghĩa quân hoàn toàn thất bại, ông bị chết.