KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hay "Chiến tranh Đông Dương lần thứ hai", hoặc "Chiến tranh Việt Nam (Vietnam War)" theo tên gọi các nước phương Tây, là một cuộc xung đột diễn ra tại Việt Nam, Lào và Campuchia từ ngày 1 tháng 11 năm 1955 đến ngày 30 tháng 4 năm 1975 khi chính phủ Việt Nam Cộng hòa đầu hàng chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Đây là giai đoạn thứ hai của cuộc Chiến tranh Đông Dương giữa hai bên: một bên là Hoa Kỳ, Việt Nam Cộng hòa và các quốc gia đồng minh theo chủ nghĩa chống cộng bao gồm: Hàn Quốc, Thái Lan, Philippines, Úc, New Zealand, Vương quốc Lào, Vương quốc Campuchia - sau này là Cộng hòa Khmer (tham chiến trực tiếp trên mặt trận quân sự) cùng nhiều nước khác (trên mặt trận ngoại giao), bên còn lại là Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam/Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam do Đảng Lao động Việt Nam lãnh đạo cùng các chính thể đồng minh Pathet Lào, Campuchia Dân chủ với sự ủng hộ và viện trợ từ Khối các nước xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là Liên Xô và Trung Quốc.

Cuộc kháng chiến kéo dài tới gần 20 năm, diễn ra không chỉ tại chiến trường miền Nam Việt Nam mà còn ảnh hưởng, lan rộng lên cả miền Bắc (các chiến dịch không kích lần 1, 2 và 3 của Không quân Hoa Kỳ) đồng thời có liên quan trực tiếp tới Nội chiến Lào và Nội chiến Campuchia - cũng với sự can thiệp quân sự từ phía Hoa Kỳ (chấm dứt vào năm 1973). Cuộc chiến này chính thức kết thúc vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi Tổng thống Dương Văn Minh của Việt Nam Cộng hòa tuyên bố đầu hàng vô điều kiện Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam cùng chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Ngay trước thời điểm đó, toàn bộ công dân, nhân viên ngoại giao, quân sự và dân sự của Hoa Kỳ cùng các nước đồng minh còn duy trì sự hiện diện sau năm 1973 cũng di tản hết khỏi miền Nam Việt Nam do sự kiện này.

Sau khi tái thống nhất Việt Nam vào năm 1975, chính quyền mới tiến hành việc cải tạo kinh tế, văn hóa, thay đổi hệ thống giáo dục, xây dựng bao cấp, quốc hữu hóa tư sản, xóa bỏ tư hữu cũng như kinh tế thị trường ở miền Nam, tổ chức học tập cải tạo, rà soát lý lịch đối với tất cả những người từng phục vụ trong chính quyền cũ cùng gia đình của họ. Kết thúc chiến tranh, sự ảnh hưởng ý thức hệ của Hoa Kỳ tại Đông Dương hoàn toàn bị loại bỏ, các đảng cộng sản lên nắm chính quyền tại miền Nam Việt Nam, Lào và Campuchia. Hàng triệu người ở 3 nước Đông Dương sau đó đã di cư bằng nhiều hình thức đến các nước khác trong cuộc khủng hoảng tị nạn do xung đột quân sự tiếp diễn. Các di chứng của chiến tranh để lại như bom mìn chưa nổ, chất độc màu da cam, Hội chứng Việt Nam, chia rẽ tư tưởng, suy thoái kinh tế,... vẫn tiếp tục ảnh hưởng tới các bên trong hàng chục năm về sau.

Trong thời gian diễn ra và sau khi kết thúc chiến tranh, ảnh hưởng của Hoa Kỳ tại Đông Dương tuy đã bị loại bỏ nhưng sự chia rẽ Trung-Xô tái trỗi dậy kết hợp cùng mâu thuẫn giữa Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với đồng minh Campuchia trong chính quyền Campuchia lưu vong tại Bắc Kinh (Trung Quốc) và chính quyền Campuchia Dân chủ sau đó của Khmer Đỏ (được Trung Quốc và sau này có thêm Hoa Kỳ, Anh Quốc, cùng Thái Lan ủng hộ, hậu thuẫn, viện trợ) đã dẫn đến xung đột biên giới cùng Chiến tranh Campuchia–Việt Nam. Sau đó, Quân đội Trung Quốc (được sự ủng hộ, thỏa hiệp và hỗ trợ bởi Hoa Kỳ) đã trực tiếp mở các cuộc tấn công vũ trang với quy mô lớn vào lãnh thổ Việt Nam trong Chiến tranh biên giới Việt–Trung 1979 - gây ra Chiến tranh Đông Dương lần thứ ba (1978-1991), không chỉ ảnh hưởng đến khu vực Đông Dương mà còn lan rộng sang cả Thái Lan.

Cuộc kháng chiến giữ kỷ lục là cuộc chiến có số lượng bom đạn được thả nhiều nhất trong lịch sử, với 7.662.000 tấn chất nổ đã được Không quân Mỹ sử dụng, nhiều gấp 3,7 lần so với con số 2.150.000 tấn mà tất cả các nước sử dụng trong Thế chiến thứ hai. Một nguồn khác thống kê được rằng lượng bom đạn mà quân đội Mỹ đã sử dụng trong cuộc chiến là vào khoảng 15,35 triệu tấn, trong đó có 7,85 triệu tấn thả từ máy bay và 7,5 triệu tấn khác sử dụng trên mặt đất (đạn pháo, bộc phá, các loại mìn,...).