THỜI NAM VIỆT

Nhà Triệu được hình thành trong bối cảnh lịch sử hỗn loạn cuối thời nhà Tần (221 TCN – 206 TCN) ở Trung Quốc.

Triệu Đà là người gốc Chân Định (nay thuộc Hà Bắc, Trung Quốc), vốn là một võ tướng, được Tần Thủy Hoàng cử xuống trấn giữ vùng đất phía Nam (Lĩnh Nam) với chức vụ Quận úy quận Nam Hải. Năm 207 TCN, sau khi Tần Thủy Hoàng chết và nhà Tần sắp sụp đổ, Triệu Đà đã thực hiện các bước để xây dựng thế lực cát cứ. Khoảng năm 204 TCN, Triệu Đà chính thức ly khai khỏi triều đình Trung Nguyên (lúc này là Hán) và tự xưng là Nam Việt Vũ Vương (sau xưng Nam Việt Vũ Đế), lập ra nước Nam Việt, đóng đô tại Phiên Ngung (nay là Quảng Châu).

Sau khi thành lập nước, để củng cố quyền lực và tạo sự ổn định trong vùng, Triệu Đà đã thực hiện chính sách "Hòa hợp Bách Việt" (kết hôn với người Việt bản địa, khuyến khích con cái quan lại lấy vợ người Việt), đồng thời truyền bá văn hóa Hán vào Lĩnh Nam.

Sự kiện quan trọng nhất mở rộng lãnh thổ của Nam Việt là việc Triệu Đà dùng mưu mẹo, đánh bại và thôn tính nước Âu Lạc của An Dương Vương vào năm 179 TCN, sáp nhập vào Nam Việt. Sự kiện này đánh dấu việc Nam Việt trở thành một quốc gia lớn mạnh, kéo dài từ phía Nam sông Dương Tử đến miền Bắc Việt Nam, và cũng là khởi đầu thời kỳ Bắc thuộc lần thứ nhất đối với lịch sử Việt Nam.

Năm 111 trước công nguyên nhà Triệu mới mất nhưng từ năm 113 nội tình nhà Triệu đã rất rối ren. Lúc đó, vua nhà Hán cho An quốc Thiếu Quý sang dụ Nam Việt về chầu. Thiếu Quý nguyên là tình nhân của Cù Thị (hoàng hậu của vua Minh Vương) nên họ tư thông với nhau và dụ dỗ Triệu Ai Vương dâng nước Nam Việt cho nhà Hán. Việc làm đó bị tể tướng Lữ Gia phát hiện. Lữ Gia đã truyền hịch đi mọi nơi nói rõ sự thật rồi cùng một số đại thần đem quân cấm binh vào giết chết sứ nhà Hán, Cù Thị và vua Ai Vương, tôn Kiến Đức, con trưởng của Minh Vương lên làm vua, hiệu là Triệu Dương Vương. Dương Vương làm vua được 1 năm thì bị vua Vũ Đế nhà Hán sai phục ba tướng quân Lộ Bác Đức và Dương Bộc đem 5 đạo binh sang đánh lấy Nam Việt. Tể tướng Lữ Gia chống không nổi bèn đem vua Dương Vương chạy trốn. Quân Hán đuổi theo bắt được, vua tôi đều bị hại.

Sau, nhà Hán thôn tính nước Nam Việt, đổi tên là Giao Chỉ bộ.