BẮC THUỘC - NHÀ HÁN

Sau khi tiêu diệt nước Nam Việt của Nhà Triệu vào năm 111 TCN, Nhà Hán (Tây Hán) của Trung Quốc chính thức thiết lập sự cai trị trực tiếp lên lãnh thổ Âu Lạc cũ (miền Bắc Việt Nam ngày nay), mở ra giai đoạn Bắc Thuộc lần thứ Nhất.

Nhà Hán chia vùng đất này thành 3 quận: Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam, gộp chung lại gọi là Giao Chỉ bộ. Đứng đầu Giao Chỉ bộ là Thứ sử, còn mỗi quận do Thái thú người Hán cai quản, bên dưới là Huyện lệnh cũng là người Hán. Bộ máy cai trị được thiết lập chặt chẽ, thay thế hoàn toàn giới quý tộc Việt bản địa.

Chính quyền đô hộ đã tiến hành nhiều chính sách nhằm khai thác tài nguyên và đồng hóa dân tộc. Họ áp đặt các luật lệ, chế độ thuế khóa hà khắc, bóc lột sức lao động của nhân dân. Mặc dù văn hóa Hán bắt đầu du nhập, sự cai trị hà khắc và mâu thuẫn giữa quan lại người Hán và nhân dân địa phương ngày càng gay gắt.

Đã có nhiều viên thái thú đến cai trị các quận thuộc Âu Lạc, nhưng sách xưa nói nhiều đến Tích Quang, thái thú quận Giao Chỉ và Nhâm Diên, thái thú quận Cửu Chân, xem những viên quan này có công trong việc khai hoá, dạy dân làm ăn. Đến năm Giáp Ngọ (34) vua Quang Vũ nhà Hán sai Tô Định sang làm thái thú quận Giao Chỉ. Dưới ách đô hộ của thái thú Tô Định, gánh nặng thuế khoá và cống nạp đè lên vai người dân Giao Chỉ. Ở miền rừng núi người dân phải đi tìm chim thú lạ để cống nạp. Ở biển nhiều người mất xác vì phải mò tìm đồi mồi, ngọc châu. Trông vào ruộng nương thì bọn người Trung Nguyên kéo sang, ỷ vào thế lực của quận trị, đô uý trị cướp đoạt mất tất cả những nơi màu mỡ nhất.

Khắp Giao Chỉ quằn quại trong cảnh hãm hại, hà hiếp, giết chóc dân lành.

Sự bóc lột và áp bức nặng nề này đã dẫn đến nhiều cuộc nổi dậy nhỏ lẻ. Đỉnh điểm là vào đầu thế kỷ 1 SCN, sự chuyên quyền và tham lam của Thái thú Tô Định tại Giao Chỉ đã trở thành giọt nước tràn ly, tạo tiền đề cho cuộc khởi nghĩa lớn nhất trong thời kỳ này: cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng vào năm 40 SCN, tạm thời lật đổ ách thống trị của Nhà Hán.