ĐÀNG TRONG - ĐÀNG NGOÀI

Phía nam, năm Kỷ Tỵ (1679) có quan nhà Minh là tổng binh trấn thủ đất Long Môn (Quảng Tây) Dương Ngạn Địch, phó tướng Hoàng Tiến, cùng Trần Thượng Xuyên là tổng binh châu Cao, châu Lôi, và châu Liêm (thuộc Quảng Đông), không chịu làm tôi nhà Thanh, đem 3.000 quân cùng 50 chiếc thuyền sang xin ở làm dân Việt Nam. Chúa Hiền không nỡ cự tuyệt, nhân muốn khai khẩn đất Chân Lạp, bèn cho vào ở đất Đông Phố (tức là đất Gia Định). Quân Ngạn Địch chia nhau ở đất Lộc Đã (tức là đất Đồng Nai), ở Mỹ Tho (thuộc Tiền Giang), ở Ban Lân (thuộc Đồng Nai) rồi cày ruộng làm nhà lập ra phường phố

Phía bắc, họ Mạc nối nhau trấn giữ ở đây trong nhiều năm, đến con Kính Khoan là Kính Vũ. Mãi đến khi nhà Minh mất hẳn (1662) về tay nhà Thanh, họ Trịnh mới ra tay dẹp họ Mạc. Tới năm 1677, việc trấn giữ Cao Bằng của họ Mạc mới chấm dứt. Dư đảng họ Mạc đứng đầu là Mạc Kính Hẻ rồi Mạc Kính Quang rút chạy sang Long Châu - Trung Quốc, vẫn tiếp tục xua quân về quấy rối miền biên cảnh khiến vua Lê chúa Trịnh không thể yên được. Năm 1683, quân Lê Trịnh mở cuộc tấn công quyết định, quân Mạc tan vỡ hoàn toàn