ĐẠI CỒ VIỆT - NHÀ LÝ

Sự ra đời của nhà Lý vào năm 1009 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử, diễn ra trong sự đồng thuận hiếm thấy, chấm dứt triều Tiền Lê suy yếu. Khi vua Lê Long Đĩnh băng hà, triều thần và giới tăng lữ, đứng đầu là Thiền sư Vạn Hạnh và đại thần Đào Cam Mộc, đã tôn Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ) lên ngôi, lập nên triều đại mới với niên hiệu Thuận Thiên. Ngay lập tức, vị Hoàng đế khai sáng này đã đưa ra quyết định mang tính chiến lược: dời đô từ vùng núi Hoa Lư chật hẹp về thành Đại La trù phú, đổi tên thành Thăng Long vào năm 1010. Về mặt tổ chức nhà nước, Lý Thái Tổ thiết lập một chính quyền quân chủ tập quyền vững mạnh, trong đó vua nắm giữ quyền lực tối cao, đặt nền móng cho hệ thống cai trị sau này. Ông cho kiện toàn bộ máy trung ương và bắt đầu xây dựng hệ thống quan lại, tăng cường sự kiểm soát từ triều đình xuống các địa phương.

Giai đoạn đầu nhà Lý, đất nước vẫn mang quốc hiệu là Đại Cồ Việt và về cơ bản kế thừa từ thời Tiền Lê, với phạm vi từ vùng núi phía Bắc xuống đến khu vực Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Để dễ bề cai trị, nhà Lý đã chia lại cả nước thành 24 Lộ (ở đồng bằng) và Châu/Trại (ở miền núi).